Krónískir verkir og samspil við mataræði, hreyfingu og svefn

Í síðasta pistli mínum  um verki : (https://www.mbl.is/smartland/heilsa/2017/09/26/kroniskir_verkir_hin_gleymda_umraeda/

var markmið mitt að opna fyrir umræðu um verkjasjúkdóma og orsakir þeirra. Mér fannst því upplagt í kjölfarið að skrifa pistil um samspil verkjasjúkdóma við mataræði og hreyfingu.

Auðvitað erum við öll mismunandi og hinar ýmsu fæðutegundir fara misvel í fólk. Þó hafa ýmsar rannsóknir sýnt að ákveðnar fæðutegundir geta virkað ertandi og ýtt undir bólgur í líkamanum, ásamt því að hafa áhrif á taugakerfið. Helstu fæðutegundir sem heilbrigðisstarfsfólk hefur lagt áherslu á er

– Koffín: Allir drykkir sem innihalda koffín geta haft áhrif á svefn, stress og þarmaflóru fólks. Einstaklingar með króníska verkjasjúkdóma geta þá hugsanlega verið viðkvæmara fyrir slíku. Koffín hefur auk þess ertandi áhrif á taugakerfið sem er ekki talið gott fyrir vefjagigtarsjúklinga sérstaklega.

– Sykur og hröð kolvetni: Allar fæðutegundir sem innihalda mikið af hröðum kolvetnum, þ.e. sykri eða hvítu hveiti, getur haft truflandi áhrif á blóðsykurinn. Það getur svo seinna komið fram í meðal annars aukinni þreytu, verkjum og minnkandi einbeitingu.

-Mjólkurvörur: Mjólkurvörur geta haft mismunandi áhrif á einstaklinga. Á meðan sumir þola illa fituríkar mjólkurvörur, líkt og rjóma eða smjör, eru aðrir sem þola illa mjólkursykur, eða laktósa. Margir hafa t.a.m. upplifað ristilkrampa, höfuðverk, magatruflanir eða vindgang þegar þeir innbyrða mjólkurvörur.

– Unnar matvörur: Mikið af tilbúnum mat nú til dags getur verið mikið unninn og þar með innihaldið ýmisleg aukefni, líkt og litarefni auk efna sem auka geymsluþol líkt og glútamat (Monosodium Glutamate eða mónónatrín glútamat á íslensku, kunnuglega skammstafað sem MSG). Slíkar matvörur geta haft áhrif á fólk með vefjagigt og ýmsar aukaverkanir geta komið fram í t.d. aukinni vanlíðan, mígreni, höfðuverkjum eða magaverkjum. Rannsóknir hafa gefið til kynna að fólk með vefjagigt hafi of mikið af taugaboðefninu glútamat í heila. Þ.a.l. geta vefjagigtareinkenni aukist þegar fólk með vefjagigt neytir matvara sem innihalda mikið af MSG. Því er mælt með því að forðast neyslu MSG.

– Áfengi: Mismunandi er hvernig vefjagigtarsjúklingar þola áfengi en margir virðast þola það illa, jafnvel í mjög litlum mæli. Rauðvín er talið einstaklega slæmt. Aukaverkanir sem það getur haft í för með sér eru þá aðallega svefntruflanir og timburmenn sem standa jafnvel yfir í einhverja daga og geta þá ýtt undir enn frekari vefjagigtareinkenni.

Að auki hefur glútein oft verið umdeilt og vilja margir erlendir læknar meina að próteinið í glúteinríkum matvörum erti meltinguna auk þess sem að líkami okkar nái ekki að vinna nógu vel úr glúteini. Þetta getur verið sérstaklega slæmt fyrir einstakinga með gigtarsjúkdóma eða vefjagigt sem dæmi. Glútein á það til að ýta undir enn meiri bólgur í líkamanum. Dr. Rosian sem vinnur mikið með gigatarsjúkdóma hefur séð mun á liðverkjum einstalinga sem eru viðkvæmir fyrir glúteini þegar þeir taka það út úr mataræði sínu.

Þess ber að geta að það er vand með farið að alhæfa hvað virkar fyrir hvaða einstakling. Þó hefur verið mælt með að einstaklingar sem eru með króníska verki reyni að finna út hvort ákveðnar fæðutegundir hafi þau áhrif að auka á verki eða gera hið gagnstæða, draga úr verkjum. Að auki hefur verið brýnt fyrir einstaklingum um mikilvægi þess að taka Omega 3. Þraut, miðstöð vefjagigtar og tengdra sjúkdóma, hefur mælt með því vegna þess að það getur dregið úr bólgum í líkamanum.

Einnig hafa rannsóknir sýnt að vefjagigtarsjúklingar eiga til að vera lágir í D og B vítamíni.

Hreyfing

Hreyfing, eða líkamsþjálfun, hefur verið talin mjög gagnleg hjá vefjagigtarsjúklingum og mælt er með blöndu af þolþjálfun og styrktarþjálfun. Göngutúrar, hjólreiðar eða sund geta dregið úr verkjum, bætt svefn, eflt ónæmiskerfið, dregið úr vöðvaspennu og dregið úr andlegri vanlíðan, sér í lagi vegna náttúrulegra gleðihormóna sem koma í kjölfarið. Þó ber að varast að fara of rösklega af stað þar sem of mikið álag á líkamann getur haft neikvæð áhrif. Einstaklingar verða að finna hvað hentar hverjum og einum og byrja rólega. Stuttir göngutúrar til að byrja með geta t.d. haft heilmikið að segja.

Hvíld og slökun

Á heimasíðu Þrautar, vefjagigt.is, er einnig fjallað um mikilvægi hvíldar og slökunar. Hvíld í 15-30 mínútur á dag getur dregið verulega úr streitu. Í slökun er mikilvægt að gleyma ekki önduninni, en hún er stýrð af ósjálfráða taugakerfinu. Öndun verður oft grunn og mjög hröð þegar einstaklingar eru haldnir mikilli streitu og mikilvægt að gefa sér tíma fyrir djúpa innöndun þar sem að hún getur dregið verulega úr álagi. Þegar öndunin er ekki nógu djúp þá hindrar það frumur líkamans í að starfa á sem eðlilegastan hátt.

„Hin heilaga fimma“

Vinkona mín, sem haldin er vefjagigt, benti mér á hina „heilögu fimmu“ sem hún hefur reynt að tileinka sér til að draga úr verkjum og vefjagigtareinkennum. Þetta er að sjálfsögðu ekki eingöngu fyrir einstaklega með króníska verki heldur ættu allir að tileinka sér þetta.

Hin heilaga fimma:

1) Bæta svefn

2) Regluleg hreyfing

3) Hvíld/Slökun

4) Rétt mataræði

5) Minnka álag/stress

Hver og einn verður svo að finna sínar leiðir til að reyna ná þessum markmiðum, og sem hvatningu er hægt að hugsa sér að hvert hænuskref í rétta átt skiptir máli.

Heimildir eru flestar teknar af heimsíðunni http://vefjagigt.is

Mynd eftir : Snæþór Halldór Sigurbjörnsson

2190748980_eb5583d39a_o.jpg

Auglýsingar

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s