Krónsíkir verkir, hin gleymda umræða?

Bólgusjúkdómar sem valda krónískum sársauka, auk vefjagigtar, eru mein sem geta haft mikil áhrif á andlega líðan þeirra sem þjást af þeim. Ég verð að segja að mér finnst vera alltof lítil umræða um verkjasjúkdóma, ekki einungis í samfélaginu heldur líka innan akademíunnar. Í námi mínu við Álaborgar háskóla var eingöngu einn prófessor sem ræddi um skjólstæðinga sem þjáðust af krónískum verkjum og hvaða afleiðingar slíkt hefur í för með sér. Hann var auk þess sá eini sem benti mér á rannsóknir um króníska verki og samspil þeirra við andlega heilsu. Þessi umræða átti sér stað á síðasta árinu mínu í sálfræðináminu.

Tökum vefjagigt sem dæmi um sjúkdóm sem felur í sér króníska verki. Um 12.000 Íslendingar eru með vefjagigt á hverjum tíma og hefur hún áhrif á ýmsa vefi líkamans, m.a. bandvef, vöðvavef og taugavef. Þetta verður til þess að einstaklingar finna til í vöðvum, vöðvafestum og jafnvel húðinni. Að auki geta einstaklingar upplifað mikla þreytu, meltingartruflanir, fótapirring, kuldanæmni, doða í útlimum, verki í liðum, minnisleysi, einbeitingarskort og depurð. Skynfærin geta einnig orðið „of virk“ sem hefur þau áhrif að þröskuldurinn fyrir t.d. birtustigi eða hávaða verður mun minni en ella.

Öll þessi einkenni gera það að verkum að einstaklingar með vefjagigt eru stundum „alverkja“. Þess ber að geta að mismunandi verkir eða þreyta geta hrjáð mismunandi einstaklinga, sem leiðir til þess að vefjagigtarsjúklingar hafa gjarnan mismunandi upplifanir á sjúkdómnum. Mun fleiri bólgu- eða taugasjúkdómar eru til sem fela í sér króníska verki og er þetta einungis eitt dæmi.

Langtímaálag getur orðið hvatberi að bólgu- og taugasjúkdómum og er mikilvægt fyrir vefjagigtarsjúklinga að draga úr álagi eftir besta móti. Talið er að vanstarfsemi í ósjálfsráða taugakerfinu sé ein af orsökum vefjagigtar en ósjálfráða taugakerfið er náskylt þeim stöðvum heilans sem viðkoma streitu. Þar af leiðandi haldast einkenni vefjagigtar oft sterkt í hendur við andlegt álag.

Það er mín von að opin umræða og þekking vonandi orðið að forvörn fyrir einmitt þá sem eru undir miklu álagi. Álag getur virkað eins og eldsneyti fyrir bólgur og verki í líkamanum. Einstaklingar sem upplifa mikið álag þurfa að vera meðvitaðir ef verkir byrja að myndast í líkamanum. Að taka skref tilbaka og reyna draga úr álagi sem fyrst getur haft mikið að segja fyrir heilsuna.

Ég vil að  lokum taka það fram að þessi pistill er ekki skrifaður af sérfræðiþekkingu af minni hálfu heldur er von mín sú að opna augu fólks fyrir þessu málefni. Ég hef séð hvað þetta getur lagst þungt á sálina á nánum vinum og það er erfitt að geta ekkert gert fyrir viðkomandi. Hugsanlega þarf ekki mikið til fyrir utan að sýna samhug, nærgætni eða bjóða fram einhvers konar aðstoð. Aðstoð sem getur létt undir okkar nánustu vinum eða ættingjum gæti haft mikið að segja.

Að lokum vil ég benda á að vinkona mín hafði orð á því að henni hafði fundist erfitt að finna sálfræðing á Íslandi sem væri með þekkingu á krónískum verkum og hvað slíkt getur haft í för með sér. Hugsanlega er það eitthvað til að hugleiða, bæði fyrir verðandi sálfræðinga og þá sem eru starfandi nú þegar. Aukinn sýnileiki á samspili verkja og andlegrar heilsu er a.m.k. eitthvað sem virðist vera þörf á.

Heimildir eru aðallega teknar af http://vefjagigt.is/

Auk frásagna góðra vina.

Næsti pistill snýr að mataræði og hreyfingu í tengslum við króníska verki.

 

 

 

 

 

 

 

Auglýsingar

Sjálf-Samkennd lykill að bættri geðheilsu

Sjálf-Samkennd eða self-compassion er frekar nýtt hugtak innan sálfræðinnar. En hvað er sjálfssamúð og af hverju skiptir hún máli?

Þegar maður heyrir orðið samkennd og í eigin garð þá dettur manni eflaust í hug að maður eigi að vera svolítið góður við sjálfan sig og gera meira fyrir sjálfan sig. Þetta er að hluta til rétt en snýst að mestu leyti um þennan innri gagnrýnanda sem við öll höfum heyrt í annað slagið og sumir heyra oftar í en aðrir.

Bandaríski sálfræðingurinn Kristin Neff er smíðaði hugtakið samkennd (self-compassion) hefur skilgreint það í þrjú meginatriði.

  • Að vera góð/ur og umhyggjusamur við sjálfan sig líkt og maður væri við góðan vin. Við eigum öll skilið samúð líkt og allir aðrir í kringum okkur.
  • Að skilja og vita að við erum ekki þau einustu í heiminum sem gerum mistök, erum veikgeðja eða stígum feilspor. Það er partur af því að vera manneskja og allir ganga í gegnum einhvers konar erfiðleika á lífsleiðinni. Við erum ekki ein í þjáningum okkar.
  • Núvitund, að vera meðvituð um tilfinningar okkar án þess að veita þeim of mikla athygli og geta ekki sleppt hugsunum um þær.

Þetta virkar mjög einfalt en á það til að gleymast og þá sérstaklega hjá okkur konum. Rannsóknir hafa sýnt að karlmenn eru aðeins betri í að dæma sjálfa sig ekki of hart og hafa meiri samúð með sjálfum sér heldur en við konur. Við konur eigum líka frekar til að fá samviskubit yfir öllu mögulegu.

En af hverju er þetta mikilvægt? Jú, þetta hefur verið mikið rannsakað og sýnt hefur verið fram á að aukin sjálfssamúð kemur mjög vel út fyrir andlega heilsu. Nýrri rannsóknir eru einnig að leiða í ljós að það er betra að skora hátt á skala samkenndar í eigin garð en skala sjálfstrausts. Sjálfstraust felur oft í sér samanburð við aðra sem getur haft neikvæðar afleiðingar, auk þess sem sjálfstraust stendur oft fellur með ytri aðstæðum.

Samkennd er meira inná við og felur ekki í sér samanburð við aðra og er gjarnan stöðug í gegnum erfiðleika.  Niðurstöður sálfræðitilrauna hér í Álaborgarháskóla hafa sýnt að þeir sem skora yfir meðallagi á skala sjálfssamúðar eru ólíklegri til að upplifa innri togstreitu líkt og samviskubit auk þess að skora almennt lægra á stressi, kvíða og þunglyndi.

Helstu kostir samkenndar samkvæmt rannsóknum eru:

  • Veitir meiri gleði
  • Veitir meiri bjartsýni
  • Hefur jákvæð áhrif á líkamssímynd (e. body image)
  • Eykur hvatningu (e. motivation)
  • Vekur meira sjálfstraust eða sjálfvirði (e. self-worth)
  • Getur minnkað stress, kvíða og þunglyndi

Hér eru tvær léttar æfingar til að koma þér af stað ef þú hefur áhuga á að auka samkennd þína í eigin garð:

  • Næst þegar þú talar niður til sjálfs þíns taktu eftir því og reyndu að hugsa um það hvernig þú mundir tala við besta vin þinn eða maka í sömu aðstæðum. Mundir þú virkilega tala við vin þinn með sama harða gagnrýnistón? Breyttu tóninum líkt og hann komi frá vini sem hvetur þig áfram í stað þess að brjóta þig niður.
  • Settu sjálfa/n þig og raunir þínar í víðara samhengi. Þú ert ekki ein/n um að ganga í gegnum erfiðleika og þetta er partur af lífinu. Það hafa allir gert mistök og mistök er hluti af því að vera manneskja.

Fyrir áhugasama þá eru til fleiri æfingar á heimasíðu Kristin Neff.

http://self-compassion.org/category/exercises/

Ég vil hvetja alla til að gefa þessu tækifæri. Stundum þarf bara lítinn lykil til að opna stórar dyr og samkennd gæti verið lykillinn að bættri geðheilsu fyrir marga.

8020820850_6a79569cdc_oMynd eftir Snæþór Halldórsson

Gagnleg ráð til að hrista upp í „tilfinningalegri“ þyngd

2074800606_74273f3ede_o.jpg

Algengustu setningarnar sem ég heyri frá konum sem ég hef verið með í heilsumarkþjálfun er:

”Mér var sagt að það sé næstum ómögulegt fyrir mig að grennast út af aldrinum, efnaskiptin verða svo hæg.”

”Ég get bara ekki losnað við aukakílóin síðan ég eignaðist börn og það er víst mjög algengt.”

Við þessu má segja ýmislegt. Í fyrsta lagi, já þá hægjast efnaskiptin eitthvað með aldrinum en ekki með það dramatískum hætti að örlög okkar allra er að vera í yfirþyngd. Það sem eykst gjarnan með aldrinum er meiri kyrrseta. En með því má mæta með réttu mataræði eða aukinni hreyfingu eða bæði. Hér er hægt að bregðast skipulega við ef menn vilja.

Í öðru lagi eykst álag oft með aldrinum vegna barnaeigna eða starfsframa eða blöndu af hvoru tveggja. Svigrúm til að stunda líkamsrækt situr þar af leiðandi oft á hakanum.

Sambland þessara þátta – aukin kyrrseta og álag – er oft stór þáttur á bakvið þyngdaraukningu . Eðlisfræðin er hér mjög skýr – ef orkan sem er tekin inn er meiri en þeirrar sem er brennt hleðst upp forði.

Þegar saga einstaklinga er rakin kemur oft í ljós að álag og stress hefur verið einkennandi sem og aukin kyrrseta. Þetta getur fljótt orðið að vítahring, aukin kyrrseta ofan í álag sem getur leitt af sér að fólk er að grípa í skyndiorku líkt og sykraðan og fituríkan mat.

Bandarískir rannsakendur við Harvard hafa tengt ofþyngd hjá stórum hluta Bandaríkjamanna við stress. Fjórðungur Bandaríkjamanna segir stress-stig (e. stress level) sitt vera 8 á 10 punkta skala.

Þegar einstaklingar upplifa stress í stuttan tíma þá bælir það oft matarlystina. En undir langtímastressi sjá stresshormónin um að ýta undir matarlystina auk þess að hafa áhrif á val á fæðutegundum. Einstaklingar sem upplifa langvarandi stress sækjast oftast meira í sykur og fitu samkvæmt sömu rannsókn.

Þegar við borðum ofan í stressið  (förum í svokallað „fight and flight mode“) reynir líkaminn oft ósjálfrátt að halda í forðann eftir bestu getu því hann skynjar hættu á ferð. Það sem getur einnig gerst þegar við borðum of hratt er að heilinn nær ekki að meðtaka það nógu vel og er þar af leiðandi lengur að finna fyrir seddu og fljótari að finna fyrir hungri aftur.

Ef þú telur að aukakílóin megi rekja til álags og átt erfitt með losna við þau þá geta léttar æfingar hjálpað til að hrista upp í kerfinu.

  • Áður en þú sest niður til snæðings þá mæli ég með djúpri innöndun til að róa taugakerfið niður. Ef aðstæðum er þannig háttað að þú viljir ekki hræða samstafsfélaganna með dramatískum öndunaræfingum í fullum matsal er hægt að æfa sig við skrifborðið eða á salerninu fyrir hádegismatinn. Þetta á ekki að taka mikinn tíma – örfáar mínútur ættu að duga flestum til róa kerfið.
  • Þegar þú tekur til matar reyndu þá eftir bestu getu að vera í nútvitund – að vera meðvitaður/meðvituð um stað og stund og hvað þú ert að fara taka þér fyrir hendur. Hvernig borðar þú? Reyndu að borða hægt og notaðu öll skynfærin við matartímana. Finndu lyktina og bragðið af matnum og tyggðu matinn rólega. Þegar fólk borðar of hratt á maturinn til að fara öfugt ofan í mann.
  • Reyndu að koma léttri hreyfingu inn í dagskránna þína. Allt telur. Ef þú hefur verið undir langtímastressi skaltu ekki byrja of hratt, því þá getur framleiðsla stresshormóna aukist enn meira. Léttir göngutúrar/sund/hjólatúrar ýta undir framleiðslu „hamingjuhormónanna“. Settu þér hófleg og raunsæ markmið í upphafi hvort sem það er 10 mínútna labbitúr þrisvar í viku eða sund einu sinni í viku. Allt er betra en ekkert. Bókstaflega.
  • Innkaupalisti og matarplan fyrir vikuna kemur þér langt áleiðis. Eftir því sem innkaupin eru skipulagðari og til lengri tíma í senn því minni er freistingin af nammihillum verslananna. Notaðu nammi sem verðlaun á tyllidögum en ekki sem uppsprettu daglegrar skyndiorku.
  • Það er ástæða fyrir því að þú borðar meira þegar þú horfir á sjónvarpið/ipadinn eða hvað sem það nú er. Þú ert ekki í núvitund. Reyndu að hætta þessum ósið ef hann á við þig.

Athugaðu að ekkert af ofangreindu er eitthvað sérstaklega tímafrekt eða erfitt að framkvæma. Fyrir nokkrar mínútur á dag getur þú aukið orku þína, bætt vellíðan og þannig haft jákvæð áhrif á fjölskyldulíf þitt, vinnu og frítíma. Betri kjör er varla hægt að hugsa sér.

Í heilsusetrinu þar sem starfsnámið mitt fór fram er verið að undirbúa rannsóknir á „mindfulness eating“ og þyngdartapi. Margt virðist benda til þess að það að borða í nútvitund geti haft jákvæð áhrif á baráttuna við aukakílóin. Punktur 1 og 2 tengjast því að borða í núvitund. Það sakar a.m.k. ekki að prufa?

Stuðst er við rannsóknir frá Harvard Health Puplications, Psychology of Eating auk eigin þekkingar.

Mynd eftir Snæþór Sigurbjörn Halldórsson

 

 

 

 

 

 

 

Hið ofur viðkvæma barn (Highly Sensitive Child/ HSC)

img_2151

Ég er með ótrúlega mikinn áhuga á persónuleikum og skapgerðareiginleikum einstaklinga. Það að vera meðvitaður um persónuleikaþætti hvers og eins getur skipt sköpum varðandi félagslega hlutann, makaval, starfsval, sálfræðimeðferðir og ekki síst andlegan þroska. Sem dæmi má nefna að manneskja sem gerir sér grein fyrir að hún er „introvert“ gerir sér líklega líka grein fyrir því að hún eða hann muni líklega ekki blómstra í starfi sem skemmtanastjóri eða fasteignasali.

Ég ætla ekki að tíunda upp alla persónuleika hér og nú heldur vekja athygli á „the highly sensitive child“, sem sennilega mætti þýða sem „hið ofurviðkvæma barn“.

Mikið er deilt um þetta hugtak og vilja einhverjir meina að þetta eigi að vera greining og heyra undir greiningarkerfi sálfræðinga (DSM-kerfið) á meðan aðrir vilja meina að það sé ekki nægur empirískur grundvöllur fyrir því. Ætlunin er ekki að taka afstöðu með eða á móti því heldur eingöngu að vekja athygli á að hugsanlega heyrir barn þitt hérna undir eða þú sjálf/ur.

Að mati ákveðinna aðila sem hafa framkvæmt rannsóknir á ofurviðkvæmi er um 20% þjóðarinnar „ofurviðkvæm“ og er ekki talið að kynjamunur sé þar á.

Ef að þú ert að lesa þessa grein er hugsanlegt að þig gruni að barnið þitt gæti flokkast hér undir eða jafnvel þú sjálf/ur ert ofur viðkvæm en hefur ekki vitað það fyrr.

Nokkur algeng einkenni verða nú talin upp sem talin eru vera vísbending um að barn sé ofurviðkvæmt:

  • Líkamlega lágur þröskuldur t.d. viðkvæm/ur fyrir ákveðnu fataefni, merkimiðum á fötum, grófum sokkum, tekur eftir lágum hljóðum, hávaða og sérstakri lykt
  • Bregst meira við sársauka en önnur börn
  • Líkar ekki að vera í mannþröng
  • Vil frekar einfaldan mat en mat sem er blandaður saman með mismundandi sósum og áferð
  • Stór samúð: Skynjar vel tilfinningar annarra, er góð/ur við lítil börn og dýr
  • Er með áhugavert innsæi hvað varðar annað fólk
  • Grætur af litlu tilefni
  • Hefur sterka réttlætiskennd og þolir illa að vita af þjáningum annarra
  • Tekur vel eftir litlum breytingum, t.d. á klæðaburði eða á heimilinu
  • Er ekki sérstaklega opin/n fyrir nýjum hlutum eða viðburðum (en hefur oft gaman af þegar á hólminn er komið)
  • Er varkár í nýju umhverfi
  • Tekur smá tíma að venjast einhverjum sem hún/hann hefur ekki séð í einhvern tíma t.d. ef foreldri hefur ekki verið á heimilinu í einhvern tíma
  • Líkar ekkert sérstaklega vel við að hitta marga ókunnuga í einu
  • Er ekki mjög hrifin/n af að vera spurð/ur að einhverju af ókunnugum

Eins og sjá má felast bæði styrkleikar og veikleikar í þessari persónugerð. Í stað þess einblína á allt það sem gerir barnið þitt „frábrugðið“ börnum hef ég til dæmis reynt að vera meðvituð um styrkleika sonar míns sem er hugsanlega ofurviðkvæmt barn. Ofurviðkvæm börn eru yfirleitt með stóra samkennd og sterka réttlætiskennd. Ef við sem foreldrar erum meðvituð um það að barnið okkar er ofurviðkvæmt þá  getur það skipt sköpum þegar fram í sækir. Ef rétt er hlúið að þessum börnum eiga þau eftir að sýna styrkleika sína í verki sem kemur þeim og öðrum til góðs.

Sé barnið þitt ofurviðkvæmt er t.d. ólíklegt að það muni vera fyrsti krakkinn til að klifra upp stóru klifurgrindina á leikvellinum. Barnið er líklegra til að fylgjast með öðrum fyrst og láta svo til skara skríða. Þessi innbyggða varfærni er ákveðin vörn hjá barninu gegn meiðslum og ætti að túlkast þannig frekar en að barnið sé heigull eða „follower“.

Ofurviðkvæm börn bregðast einstaklega illa við skömmum og að rómurinn sé hækkaður. Betra er að reyna útskýra fyrir barninu hvers vegna eitthvað sé óæskileg hegðun og er líklegt að barnið taki vel í slíkar útskýringar (en mun auðvitað þess á milli reyna að finna mörkin ef þannig liggur á því).

Sé barnið þitt ofurviðkvæmt er líklegt að skólagangan eigi eftir að ganga vel þegar fram í sækir en það er viðbúið að byrjunin verði erfið þar sem ofurviðkvæm börn óttast stórar breytingar. Innan kennslustofunnar á barnið eftir að finna sig í reglunni og  fyrirmælunum en mun líklega taka inn á sig stríðni annarra þar sem að samkennd þeirra og réttlætiskennd verður misboðið.

Ætlunin hér er ekki að rekja ákveðnar uppeldisaðferir sem henta þessum börnum heldur vekja athygli á þessari manngerð svo þú sem foreldri eða aðstandandi fáir betri skilning á því hvers vegna barnið þitt er hugsanlega eins og það er.

Heimildir eru fyrst og fremst frá Dr. Elaine Aron sálfræðingi sem hefur rannsakað „the highly sensitive person“ frá 1991, auk eigin þekkingar.

 

 

 

 

Hvenær getur hreyfing verið skaðleg

pain.jpg

Í gegnum síðastliðin ár hefur vinnuálag eða stress verið að aukast mikið hér í Danmörku þar sem að einstaklingar eru sjúkraskrifaðir frá vinnunni í einhvern ákveðinn tíma. Virðist sem ákveðnir fagaðilar taki reglulega upp á því að beina skjólstæðingum sínum beint í reglubundna hreyfingu sem hálfgert meðferðarúrræði. Ráðgjafi hjá einni atvinnustofnun hér í Danmörku sagði skjólstæðingi sínum að fara í ræktina 10 tíma á viku þar sem að hún þyrfti einfaldlega á adrenalíni að halda.

Hreyfing hljómar nær alltaf skynsamlega en í tilfellum þar sem að einstaklingar hafa verið undir miklu álagi og stressi getur hreyfing haft meiri skaðleg áhrif en gagnleg. Stress er ástand sem skapast yfir tíma þar sem að offramleiðsla á stresshormónum myndast og seitlar út í taugakerfið. Það er ekki langt síðan ég hlustaði á vin minn pústa undan miklu vinnuálagi og þess á milli pissandi á klukkustundar fresti, klórandi sér ítrekað og kominn með liðaverki sem læknirinn hafði engar skýringar á. Þessum vini mínum fannst upplagt að fara út að hlaupa um kvöldið til að „losa“ um stressið. Daginn eftir kvartaði hann svo yfir því að liðaverkirnir væru orðnir verri.

Stressið er eitt það allra lúmskasta sem getur herjað á okkur að mínu mati. Hreyfing er mjög góð sem forvörn en ekki sem „meðferðarúrræði“.  Þegar líkaminn er undir miklu álagi eða stressi fer líkaminn í svokallað „flight and flee“ ástand. Í slíkum aðstæðum geta einföld húsverk haft skaðleg áhrif á einstaklinga  og sérstaklega þá sem hafa upplifað langvarandi stress. Mikil hreyfing ein og sér virkar stressandi á líkamann í slíku ástandi.

Íþróttir sem krefjast mikils álags á líkamann líkt og hlaup eða lyftingar ýta undir framleiðslu stresshormóna líkt og kortisól. Eftir einungis nokkura mínútna hlaup er adrenalínið orðið talsvert meira og eftir um hálftíma er kortisól framleiðslan einnig orðin talsvert mikil.

Kjarni málsins er að hreyfing er góð sem forvörn og hefur virkað vel á t.d. kvíða og þunglyndi. Einstaklingar sem eru undir álagi og þá sérstaklega langtímaálagi ættu að vanda val sitt á hreyfingu. Léttir göngutúrar í núvitund þar sem notast er við skynfærin líkt og sjón og heyrn geta róað kerfið niður í stað þess að setja allt í sjötta gír.

Byggt á eigin þekkingu auk greinarinnar: Motion mod stress er katastrofalt eftir Umahro Cadogan og Majken Matzau Hhv. Adj. prof., University of Western States, og direktør i Matzau Erhvervspsykologer

Mynd eftir: Snæþór Sigurbjörn Halldórsson 

Sumar „smoothie“

Vinkonurnar eru búnar að vera duglegar að biðja mig um „smoothie“ uppskriftir. Ég veit um nokkrar sem hafa eiginlega gefist upp á að reyna gera sér holla smoothie og held að vandamálið liggi oft í samsetningunni eða vali á mjólk til að nota í stað beljumjólkur. Ég nota yfirleitt „ricemilk“eða hrísgrjónamjólk en hún er mjög hlutlaus á bragðið. Möndlumjólkin getur verið of yfirgnæfandi og kæfir þar af leiðandi allt sæta bragðið sem kemur af ávöxtunum svo úr verður einhvers konar möndlusmoothie sem nær engum finnst góður.  En hér kemur einn af mínum uppáhalds uppskriftum:

Avókadó hristingur

1 avókadó

2 bananar

150 gr af frosnu trópíkal mixi (ananas, mangó og papaya nota ég)

150 ml af rísmjólk

Nokkur myntulauf (val en gerir mjög mikið fyrir nær alla hristinga)

Ef þið eruð að gera tilraunir með börnin þá er uppskriftin líka góð án avókadósins. Sonur minn vill alltaf „gulan“ smoothie og þá sleppi ég avókadóinum.

SKÁL!

smoothiegrænn

 

Sumarfrí og mataræði – þessi eilífi konflikt

Hef heyrt frá mörgum að þeim finnist sumarfríin sérstaklega erfið varðandi það að halda sér á beinu brautinni þegar viðkemur heilsusamlegum lífsstíl.

Ein vinkona mín er nýbúin að taka mataræðið vel í gegn hjá sér. Við tekur svo sumarfríið sem inniheldur ferðalög og mannamót sem reynir strax á. Að borða er mjög félagsleg athöfn og það er ekkert voðalega spennandi að sitja við hafragrautinn meðan hinir gæða sér á rúnstykkjum með osti og sultum. Rúnstykki með osti og sultu hljómar hugsanlega ekki eins og einhver synd hjá flestum en þessi tiltekna vinkona mín var búin að taka út sykur og brauð sem er nú frekar aðdáunarvert. Það má því segja að allt hefði geta staðið og fallið með einu rúnstykki.

Þar fyrir utan byrjaði sumarfríið á því að Gló salatið var uppselt í Icelandair og valmöguleikarnir voru meðal annars einhverjar samlokur úr hvítu brauði með majonesi. Starfsfólkið um borð mátti þakka sínum sæla að hafa ekki verið lamið með þessum baguette samlokum en það er önnur saga.

Plús ef þú ert í sumarfríi með börnunum þá er mjög líklegt að sjálfstjórnin eyðist hratt upp enda þarf hún nú bæði að beinast að eigin venjum og þeim kröfum sem fylgja börnum. Tilfinningleg sjálfstjórn er einn undirflokkur sjálfstjórnar og flestir með lítil börn í fríi sjá fljótlega að þau ganga hratt á hana.

Ef þú ætlar að láta undan freistingunum og ekki vera partýpúperinn með gulrótina og vatnsglasið þá skaltu gera það með góðri samvisku. Algjör óþarfi að bæta innri konflikt (dissonance) og samviskubiti ofan á allt annað líka.

Rannsóknir varðandi fæðuupptöku hafa sýnt fram á að ef þú nýtur matarins þá tekur líkaminn upp meira af næringarefnunum en ef þú nýtur hans ekki. Stress kemur líka við sögu varðandi þyngdaraukningu en það er fátt verra en að láta mat ofan í líkamann fullan af stresshormónum. Líkaminn mun reyna að halda í matinn eins fast og hann getur þar sem hann skynjar hættu á ferð.

Hvað sem því líður þá er ljós handan við göngin ef þú ert meðal margra sem hefur ”dottið í það” í sumarfríinu. Margir rannsakendur vilja meina það að sjálfstjórnin getur styrkst með þjálfun.

Þegar þú ert búin(n) að þjálfa upp sjálfstjórnina verður næsta skipti sem þú tekur til í mataræðinu þínu auðveldara og svo framvegis.

Auk þess eru hér nokkur mjög einföld ráð sem flestir hafa örugglega heyrt um en er gott að rifja upp:

  • Ekki fara svangur í búðina. (lastu ekki örugglega greinina mína varðandi glúkósann og sjálfstjórnina?)
  • Fjarlægðu freistingarnar af heimilinu. Ef þú átt ekki Nóakropp heima fyrir þá geturu ekki borðað það (hljómar rosalega einfalt!)
  • Skipulegðu matarvikuna eftir besta móti
  • Fáðu vinkonu/vin með þér af stað í hreyfinguna eða mataræðið – Helst einhvern sem vekur innblástur hjá þér. Áhugi og venjur þessarar manneskju smita frá sér. Ég lofa því!

Af því sögðu vona ég að þú kæri lesandi takir upp þráðinn frá því sem áður var hvort sem það var fyrir Kalda stríðið eða fyrir sumarfríið mikla.

FullSizeRender (3)